Gdy dziecko ma już 135 cm wzrostu, wielu rodziców zastanawia się, czy może podróżować wyłącznie w pasach bezpieczeństwa. Odpowiedź zależy nie tylko od wzrostu, lecz także od masy dziecka, miejsca w samochodzie i tego, czy da się dobrać odpowiedni fotelik lub inne urządzenie przytrzymujące. Wyjaśniam, kiedy jazda bez fotelika jest zgodna z przepisami i jak sprawdzić, czy pas rzeczywiście chroni dziecko.
Przy 135 cm sam wzrost nie wystarcza do rezygnacji z fotelika
- 135 cm to minimalny wzrost wymagany przy szczególnym wyjątku.
- Dziecko może jechać bez fotelika tylko wtedy, gdy z powodu masy i wzrostu nie da się zastosować odpowiedniego urządzenia.
- Wyjątek dotyczy wyłącznie tylnego siedzenia.
- Pas biodrowy powinien leżeć nisko na biodrach, a barkowy przebiegać przez środek ramienia.
- Jeżeli pas zsuwa się na szyję albo układa na brzuchu, bezpieczniejszy będzie fotelik lub podstawka.
Czy dziecko o wzroście 135 cm może jechać bez fotelika
W zwykłym samochodzie dziecko, które ma mniej niż 150 cm wzrostu, powinno korzystać z fotelika albo innego urządzenia przytrzymującego dopasowanego do jego wzrostu i masy. Tak wynika z art. 39 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sam fakt, że dziecko osiągnęło 135 cm, nie oznacza więc automatycznego zwolnienia z obowiązku.
Przepisy pozwalają przewozić dziecko od 135 cm wzrostu wyłącznie w pasach bezpieczeństwa, jeśli ze względu na jego masę i wzrost nie można zapewnić odpowiedniego fotelika. Musi ono siedzieć na tylnym siedzeniu. To wyjątek przewidziany dla sytuacji, w której dostępne urządzenia nie mają już właściwych parametrów, a nie wygodna alternatywa dla każdego dziecka mierzącego 135 cm.
W praktyce przepis często dotyczy dzieci ważących więcej niż maksymalna masa przewidziana dla dostępnych fotelików, nierzadko ponad 36 kg. Nie traktowałbym jednak liczby kilogramów jako jedynego kryterium. Liczy się to, czy można znaleźć urządzenie zgodne jednocześnie z wzrostem, masą i warunkami technicznymi przewidzianymi dla danego modelu.
Kiedy wyjątek dla dziecka od 135 cm rzeczywiście działa
Żeby jazda bez fotelika była zgodna z przepisami, muszą być spełnione wszystkie podstawowe warunki. Dziecko powinno mieć co najmniej 135 cm, podróżować z tyłu i być prawidłowo przypięte pasem. Dodatkowo trzeba mieć uzasadnienie, że odpowiednie urządzenie przytrzymujące nie może być zastosowane z powodu gabarytów dziecka.
- Dziecko ma co najmniej 135 cm wzrostu.
- Zajmuje tylne siedzenie.
- Korzysta z trzypunktowego pasa bezpieczeństwa, jeśli takie wyposażenie jest dostępne.
- Nie ma możliwości zastosowania fotelika lub innego urządzenia dopasowanego do jego masy i wzrostu.
Przykład jest prosty. Dziecko mierzy 138 cm, waży 40 kg, a wszystkie sprawdzone urządzenia mają zbyt niską dopuszczalną masę albo nie zapewniają prawidłowego ułożenia. W takim przypadku jazda na tylnym siedzeniu w samych pasach może mieścić się w wyjątku. Jeśli jednak dziecko waży 30 kg i bez problemu mieści się w odpowiednim foteliku, samo osiągnięcie 135 cm nie wystarczy.
Najczęstszy błąd polega na przenoszeniu tego wyjątku na przednie siedzenie. Dziecko poniżej 150 cm nie powinno tam jechać bez fotelika lub innego urządzenia przytrzymującego. 135 cm nie daje prawa do jazdy z przodu wyłącznie w pasach.
Jak sprawdzić, czy pasy są ułożone bezpiecznie
Jeśli dziecko ma podróżować bez fotelika, nie wystarczy samo zapięcie klamry. Pas musi przechodzić po tych częściach ciała, które najlepiej przyjmują obciążenie podczas gwałtownego hamowania. Policja zaleca, aby pas biodrowy opierał się na kościach biodrowych, a pas barkowy przebiegał przez środek ramienia.
Przed ruszeniem sprawdzam kilka rzeczy:
- pas biodrowy leży nisko, poniżej brzucha, a nie na miękkiej części jamy brzusznej,
- pas barkowy przechodzi przez środek barku i klatkę piersiową,
- pas nie dotyka szyi i nie zsuwa się z ramienia,
- dziecko nie prowadzi pasa pod pachą ani za plecami,
- taśma nie jest skręcona i przylega do ciała,
- dziecko siedzi prosto, z plecami opartymi o oparcie.
Dobrym testem jest także sprawdzenie nóg. Jeśli dziecko musi zsuwać się na siedzeniu, żeby oprzeć stopy, albo cały czas siedzi z podwiniętymi nogami, jego pozycja może się pogorszyć podczas jazdy. Gdy pas dotyka szyi lub układa się na brzuchu, uznałbym to za wyraźny sygnał, że samochodowy pas jeszcze nie pasuje do budowy dziecka.
Nie warto poprawiać tego przypadkowym klipsem kupionym bez sprawdzenia jego przeznaczenia. Taki element może zmienić przebieg pasa i w razie zderzenia zadziałać inaczej, niż zakładał producent samochodu lub urządzenia. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest fotelik z oparciem albo homologowana podstawka odpowiednia dla konkretnej masy i wzrostu.
Fotelik, podstawka czy same pasy
Przy wyborze rozwiązania kierowałbym się nie tylko tym, co formalnie wolno, ale przede wszystkim dopasowaniem pasa. Wysokie dziecko o szczupłej budowie może nadal potrzebować podwyższenia, podczas gdy cięższe dziecko może nie mieścić się w urządzeniach przeznaczonych dla jego grupy wagowej.
| Rozwiązanie | Kiedy ma sens | Na co uważać |
|---|---|---|
| Fotelik z oparciem | Gdy pas barkowy układa się zbyt wysoko albo dziecko zsuwa się z siedzenia | Trzeba przestrzegać limitów masy i wzrostu producenta |
| Podstawka | Gdy dziecko jest wystarczająco dojrzałe i pas przebiega prawidłowo po biodrach oraz barku | Nie zapewnia podparcia pleców ani ochrony bocznej |
| Same pasy na tylnym siedzeniu | Gdy dziecko ma co najmniej 135 cm i nie można dobrać odpowiedniego urządzenia | To wyjątek, a nie rozwiązanie wynikające wyłącznie ze wzrostu |
W mojej ocenie podstawka bywa niedoceniana, ale jej zastosowanie powinno wynikać z rzeczywistego dopasowania pasa, a nie z wieku dziecka. Z kolei rezygnacja z fotelika tylko dlatego, że dziecko twierdzi, iż jest już „duże”, to słaby argument. W samochodzie liczy się geometria pasa i stabilna pozycja ciała, nie wygląd dziecka ani jego samopoczucie.
Gruba kurtka także potrafi zepsuć prawidłowe dopasowanie. Przed zapięciem pasa lepiej ją rozpiąć lub zdjąć, ponieważ luz między ciałem a taśmą może zwiększyć przesunięcie dziecka podczas zderzenia.
Co zmienia taksówka i przewóz kilkorga dzieci
Przepisy przewidują kilka szczególnych sytuacji. Obowiązek przewożenia dziecka w foteliku z art. 39 ust. 3 nie dotyczy między innymi taksówki, pojazdu Policji, Straży Granicznej, straży miejskiej oraz specjalistycznego transportu sanitarnego. Nie oznacza to jednak, że dziecko powinno podróżować bez zapiętych pasów, jeśli pojazd jest w nie wyposażony.
W zwykłym samochodzie osobowym istnieje także wyjątek dotyczący trzeciego dziecka w wieku co najmniej 3 lat. Jeżeli dwoje dzieci siedzi już w urządzeniach na tylnej kanapie, a zamontowanie trzeciego jest fizycznie niemożliwe, trzecie dziecko może jechać na tylnym siedzeniu w samych pasach. Ten przepis dotyczy braku miejsca na trzy urządzenia, a nie osiągnięcia 135 cm.
W praktyce przed podróżą warto przymierzyć wszystkie foteliki jednocześnie. Czasem problem rozwiązuje zmiana modelu, ustawienia albo miejsca montażu, dlatego nie zakładałbym od razu, że trzeci fotelik na pewno się nie zmieści.
Najbezpieczniejsza decyzja zależy od dopasowania, nie od granicznej liczby
Jeżeli dziecko ma 135-150 cm, najpierw sprawdziłbym, czy istnieje odpowiedni fotelik lub inne urządzenie przytrzymujące. Dopiero gdy nie da się go dobrać z powodu masy i wzrostu, rozważałbym jazdę na tylnym siedzeniu w samych pasach. Takie podejście jest zgodne z przepisami i rozsądniejsze niż automatyczne uznanie, że osiągnięcie konkretnego wzrostu kończy etap korzystania z fotelika.
Niezależnie od długości trasy dziecko powinno być zabezpieczone. Nagłe hamowanie przy prędkości miejskiej również może skończyć się urazem, a niezapięty pasażer z tylnej kanapy staje się zagrożeniem także dla innych osób w samochodzie. Krótka droga nie zmniejsza sił działających na ciało.
135 cm to moment sprawdzenia dopasowania, nie automatyczna granica
Najprostsza zasada brzmi tak: poniżej 150 cm szukamy odpowiedniego urządzenia, a wyjątek od 135 cm stosujemy tylko wtedy, gdy naprawdę nie da się go dobrać. Jeśli dziecko jedzie bez fotelika, wybieramy tylne siedzenie, kontrolujemy przebieg obu części pasa i pilnujemy, by siedziało prosto przez całą podróż.
Jeżeli pas przechodzi przez szyję, brzuch albo dziecko stale zsuwa się z siedzenia, nie traktowałbym takiej jazdy jako bezpiecznej. W takiej sytuacji nadal potrzebne jest rozwiązanie podnoszące dziecko i prowadzące pas we właściwym miejscu.
