Uczeń z orzeczeniem formalnie może nie zdać, ale to sytuacja wyjątkowa i ostateczna.
- Brak promocji ucznia z orzeczeniem jest sytuacją wyjątkową, traktowaną jako ostateczność, i podlega ogólnym zasadom klasyfikacji, lecz z istotnymi modyfikacjami.
- Kluczową rolę w decyzji o promocji odgrywa rada pedagogiczna, która uwzględnia Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET).
- Często brak promocji może wskazywać na niewywiązanie się szkoły z obowiązków, np. niedostosowanie metod pracy lub brak realizacji IPET.
- W klasach I-III szkoły podstawowej uczeń z orzeczeniem co do zasady otrzymuje promocję, a niepromowanie jest możliwe tylko w wyjątkowych okolicznościach i za zgodą rodziców.
- Rodzice mają prawo do odwołania się od decyzji o niepromowaniu oraz mogą wnioskować o wydłużenie etapu edukacyjnego jako alternatywę dla powtarzania klasy.
Czy dziecko z orzeczeniem może nie zdać? Rozwiewamy wątpliwości rodziców
Na podstawie polskiego prawa oświatowego, uczeń posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego formalnie może nie uzyskać promocji do następnej klasy. Jest to jednak sytuacja wyjątkowa i traktowana jako ostateczność, a nie reguła. Przepisy nie przewidują odrębnej, specjalnej procedury dla niepromowania ucznia z orzeczeniem, co oznacza, że podlega on ogólnym zasadom klasyfikacji, ale z istotnymi modyfikacjami wynikającymi z jego specjalnych potrzeb.
System oświaty w Polsce jest zaprojektowany tak, aby chronić uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Brak promocji ucznia z orzeczeniem często jest interpretowany jako sygnał, że szkoła mogła nie w pełni wywiązać się ze swoich obowiązków. Z mojego doświadczenia wynika, że może to dotyczyć niewystarczającego dostosowania metod pracy, niewłaściwej realizacji Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego (IPET) czy braku efektywnej współpracy z rodzicami. Szkoła jest zobowiązana zapewnić uczniowi odpowiednie warunki do nauki, w tym realizację zaleceń z orzeczenia, a brak promocji powinien być dla niej sygnałem do głębszej analizy własnych działań.
Kto i na jakiej podstawie decyduje o promocji ucznia ze specjalnymi potrzebami?
Kluczową rolę w procesie klasyfikacji i promowania odgrywa rada pedagogiczna. To właśnie ten organ kolegialny, składający się z dyrektora szkoły i wszystkich nauczycieli, podejmuje decyzje o promocji uczniów. W przypadku uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, to właśnie rada pedagogiczna, uwzględniając ustalenia zawarte w Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym (IPET), postanawia o promocji. Jej decyzja powinna być zawsze podyktowana dobrem ucznia i analizą jego postępów w kontekście indywidualnych możliwości.
Niezwykle ważnym dokumentem w tym procesie jest Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET). Opisuję go zawsze jako "mapę drogową" do sukcesu dziecka, ponieważ to właśnie IPET dostosowuje wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia. Określa on cele edukacyjne i terapeutyczne, metody pracy, formy i okres udzielania wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, a także zakres dostosowania wymagań edukacyjnych do możliwości psychofizycznych ucznia. Ocena ucznia z orzeczeniem powinna zawsze odnosić się do tych dostosowanych wymagań, a nie do ogólnych kryteriów przewidzianych dla wszystkich uczniów. To fundamentalna różnica w podejściu do klasyfikacji, która często umyka w codziennej praktyce szkolnej.
Kiedy niepromowanie staje się możliwe? Ściśle określone warunki, które musisz znać
Decyzja o niepromowaniu ucznia z orzeczeniem musi być bardzo dobrze uzasadniona i udokumentowana. Oceny niedostateczne, które dla uczniów bez orzeczenia mogłyby skutkować brakiem promocji, w przypadku ucznia ze specjalnymi potrzebami muszą być interpretowane w kontekście dostosowanych wymagań edukacyjnych, wynikających z IPET. Prawo jasno mówi, że szkoła ma obowiązek dostosować te wymagania, a brak promocji często świadczy o zaniedbaniach placówki w realizacji tego obowiązku. Jeśli uczeń pomimo realizacji IPET nie osiąga założonych celów, należy zastanowić się, czy IPET był odpowiednio skonstruowany i czy szkoła zapewniła wystarczające wsparcie.
W mojej ocenie, sytuacje, w których brak promocji może świadczyć o zaniedbaniach szkoły, to na przykład: niewystarczające dostosowanie metod pracy, niewłaściwa realizacja IPET, brak efektywnej współpracy z rodzicami czy niedostateczne wsparcie ze strony specjalistów. Szczególną uwagę należy zwrócić na specyfikę klas I-III szkoły podstawowej, gdzie uczeń co do zasady otrzymuje promocję do klasy programowo wyższej. Wyjaśniam, że niepromowanie może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach, na wniosek rodziców lub rady pedagogicznej i za zgodą rodziców, co czyni powtarzanie klasy w edukacji wczesnoszkolnej niemal niemożliwym. To bardzo ważna ochrona dla najmłodszych uczniów ze specjalnymi potrzebami.
Twoje prawa jako rodzica: Jak interweniować i walczyć o dobro dziecka?
Jako rodzic, posiadają Państwo szereg praw, które pozwalają interweniować w przypadku niezadowolenia z decyzji o niepromowaniu. Przede wszystkim, mają Państwo prawo do wglądu w dokumentację dotyczącą klasyfikacji i promocji dziecka, w tym do protokołów rady pedagogicznej i ocen cząstkowych. W przypadku niezgody z decyzją, mogą Państwo odwołać się od decyzji rady pedagogicznej do dyrektora szkoły, a następnie, jeśli to nie przyniesie skutku, do kuratora oświaty. Podkreślam zawsze znaczenie dokumentowania wszelkich interwencji i korespondencji ze szkołą to Państwa najsilniejszy argument w ewentualnych sporach.
Warto również znać inne mechanizmy wsparcia. Uczeń z orzeczeniem, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, może, pod pewnymi warunkami, uzyskać tzw. promocję warunkową raz na danym etapie edukacyjnym. To szansa na kontynuowanie nauki w wyższej klasie, mimo drobnych braków. Inną, bardzo mądrą alternatywą dla powtarzania klasy, jest możliwość wydłużenia etapu edukacyjnego. Dla uczniów niepełnosprawnych można przedłużyć okres nauki na każdym etapie edukacyjnym o jeden rok. Daje to dziecku więcej czasu na opanowanie materiału i pozwala na spokojniejsze tempo nauki, bez presji i stygmatyzacji związanej z powtarzaniem klasy.
Przyszłość oceniania: Co zmieni planowane wprowadzenie "oceny funkcjonalnej" w 2026 roku?
Warto wiedzieć o planowanych zmianach w polskiej oświacie. Od 2026 roku ma zostać wprowadzona tzw. ocena funkcjonalna. Wyjaśniam, że będzie to narzędzie, które ma na celu wspierać rozwój ucznia poprzez kompleksową diagnozę jego mocnych stron, potrzeb rozwojowych oraz barier w funkcjonowaniu w środowisku szkolnym i społecznym. Podkreślam, że ma to być dodatkowe narzędzie wspierające, niezwiązane bezpośrednio z klasyfikacją i promocją, ale pozwalające lepiej rozpoznać potrzeby wszystkich uczniów, a w szczególności tych ze specjalnymi potrzebami.
Odpowiadając na pytanie, czy nowe narzędzie wpłynie na proces promowania do następnej klasy, uważam, że ocena funkcjonalna nie będzie miała bezpośredniego wpływu na decyzje o promocji, ponieważ jej charakter jest diagnostyczny i wspierający, a nie klasyfikacyjny. Jednakże, dostarczy nauczycielom i rodzicom cenniejszych informacji o postępach i potrzebach dziecka. To z kolei może pośrednio wpłynąć na lepsze dostosowanie procesu edukacyjnego, skuteczniejszą realizację IPET i w konsekwencji zmniejszenie ryzyka braku promocji. Lepsze zrozumienie potrzeb ucznia to zawsze krok w stronę efektywniejszego wsparcia i większych szans na sukces edukacyjny.
